مقدمه

یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین دوره‌ها برای والدینی که تازه صاحب فرزند شدند ، دوره شیرخوارگی ( صفر تا سه ماهگی) می‌باشد. دلیل اهمیت بالای این دوره توجه ویژه به نوزاد است. در دوران شیرخوارگی نوزاد وانایی بیان نیازها و خواسته‌های خود را ندارد . والدین در دوران شیرخوارگی ، از تولد تا سه ماهگی باید از طریق رفتار ، گریه ، خواب و تغذیه خواسته‌ها و نیازهای نوزادانشان را بشناسند. شما می‌توانید با مطالعه مقالات مربوط به بخش شیرخوارگی به صورت کاربردی ، علمی و خلاصه شده تمامی نیازها و مواردی که برای مراقبت صحیح از نوزاد لازم دارید بیاموزید.

رفتار نوزاد ۰ تا ۳ ماه

دلیل گریه نوزاد چیست؟

نوزادان شیرخوار ( صفر تا سه ماه ) تنها از طریق گریه می‌توانند نیاز های خود را بیان کنند. به عبارت دیگر زبان اصلی نوزاد در این سن گریه می‌باشد. اما شایع ترین دلایل گریه نوزاد عبارتند از:

• گرسنگی
• خواب‌آلودگی
• نیاز های عاطفی مانند ( در آغوش گرفتن)
• ناراحتی گوارشی (نفخ، کولیک)
• تحریک بیش از حد (نور، صدا، مهمان)

لازم است بدانید گریه زیاد نشانه کودک لوس یا بد اخلاق نیست. در این دوران تنها راه برقراری ارتباط نوزاد گریه است و این رفتار کاملاً طبیعی می‌باشد.

تغذیه و شیردهی در سه ماه اول

شیرخشک بهتر است یا شیر مادر ؟

بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت (WHO): شیر مادر از همه لحاظ بهتر و کامل تر است و بهترین منبع برای تغذیه نوزاد تا ۶ ماهگی می‌باشد. اما برخی از مادران به دلایل مختلف قادر به شیردهی نیستند و باید از شیرخشک استفاده نمایید. برای استفاده از شیرخشک حتما به پزشک و متخصص مناسب مراجعه نمایید تا بهترین نسخه را برای نوزاد شما تجویز نماید.
همانطور که در کمی بالاتر مطالعه کردید یکی از دلایل گریه فراوان نوزاد گرسنگی است. نوزاد پس از مصرف شیر به مرحله سیری می‌رسد که دارای نشانه‌های زیر است:

• رها کردن سینه یا شیشه
• آرام شدن
• خواب‌آلودگی بعد از تغذیه
• ۳ تا ۵ پوشک خیس در روز

برقراری ارتباط عاطفی با نوزاد

آیا نوزاد «می‌فهمد»؟

در پاسخ به این سوال باید بگوییم ، بله. طبق مطالعات APA: نوزاد قادر به تشخیص صدای والدین و اعضای خانواده است و در سه ماه اول به صورت محدود صدا ها را میشناسد . انجام برخی از کار ها مانند ، تماس پوستی ، نگاه کردن و صحبت کردن با نوزاد و... باعث تکمیل شدن ارتباط می‌شود.
به صورت خلاصه توصیه می‌شود:

• با نوزاد صحبت کنید، حتی اگر واکنشی انجام ندهد
• تماس پوستی روزانه داشته باشید ( مانند بغل کردن)
• به گریه او پاسخ دهید

مراحل رشد نوزاد از تولد تا سه ماهگی

رشد نوزاد چگونه است ؟

بسیاری از والدین فکر میکنند که نوزاد تنها با وزن گرفتن رشد می‌کند و این موضوع باعث رشد آنها می‌شود. اما باید بگوییم اگر این طرز تفکر را دارید کاملاً در اشتباهید ! رشد فقط وزن گرفتن نیست ، رشد نوزاد عبارت است از:

• رشد حرکتی (تکان دادن دست و پا، بالا آوردن سر)
• رشد حسی (واکنش به صدا و نور)
• رشد شناختی (تمرکز کوتاه‌مدت روی چهره)

نکته مهم: نوزادان مانند یکدیگر نیستند و با هم فرق دارند ، پس اگر نوزاد شما ریتم رشد متفاوتی دارد تعجب نکنید. پس از مقایسه آن با سایر نوزادان پرهیز کنید .

بهداشت نوزاد در دوران شیرخوارگی

حمام کردن نوزاد هر چند وقت یکبار باید انجام شود ؟

به صورت کلی توصیه می‌شود در فصل تابستان و بهار نوزادان در هفته ۲ الی ۳ بار حمام کنند و در فصل پاییز و زمستان به دلیل سرمای هوا ۲ بار هم کافی می باشد. اما به صورت روزانه باید چین های پوستی و ناحیه پوشک نوزاد تمیز شود و به طور منظم مورد بررسی قرار بگیرد. در هنگام حمام کردن نوزاد بهتر است به چند نکته توجه کنید:

• از شوینده های مخصوص برای شست و شوی نوزاد استفاده نمایید.
• برای شست و شوی لباس نوزاد حتماً از صابون مخصوص استفاده کنید.
• پس از حمام محل چین ها مانند گردن ، کشاله ، زیربغل و .... را خوب خشک کنید.
• ناخن های نوزاد به طور منظم کوتاه شود. ( توصیه می‌شود به صورت هفته ای یا هر دو هفته یکبار این کار انجام شود)

بازی و یادگیری در سه ماه اول

بازی های مخصوص نوزاد شیرخوار

در این سن بازی کردن با نوزاد مانند سایر کودکان نیست. حتی کوچک ترین تحریک حواس در نوزاد صفر تا سه ماه بازی محسوب می‌شود. به عنوان مثال توجه به صدا های گوناگون ، نگاه کردن به یک شی خاص ، لمس اشیا و وسایل نرم و .... جز بازی نوزادان محسوب می‌شود. اما بد نیست چند بازی ساده و موثر ، برای تحریک حواس نوزاد را بدانید:

• صحبت کردن و خواندن یک شعر ساده برای نوزاد
• تماس و ارتباط چشمی
• لمس وسایل نرم و ایمن برای مدت کوتاه

طبق پژوهش‌های PubMed، این فعالیت‌ها پایه رشد مغزی آینده کودک را می‌سازند که در سنین بالاتر به یادگیری آنها کمک می‌کند.

خواب نوزاد از تولد تا ۳ ماهگی

نوزاد چقدر باید بخوابد ؟

به صورت کلی نوزادان صفر تا سه ماه باید بین ۱۴ تا ۱۷ ساعت خواب در شبانه‌روز داشته باشند . اما این خواب به صورت یکسره نیست و ممکن است نوزاد در بین آنها برای شیر خوردن بیدار شود. در این سن نوزاد نمی‌تواند فعالیت خاصی انجام دهد پس خواب های منظم و کوتاه باعث رشد نوزاد می‌شود.
والدین می‌توانند در این دوران نقش مهمی داشته باشند. به عنوان مثال طبق توصیه AAP برای خواب راحت و ایمن نوزاد می‌توانید :

• نوزاد را به پشت بخوابانید
• از تشک صاف و استاندارد استفاده کنید
• از گذاشتن عروسک و وسایل تیز یا خطرناک در کنار نوزاد خودداری کنید

جمع‌بندی

دوران شیرخوارگی ( تولد تا سه ماهگی) دارای چالش ها و نگرانی های فراوانی است بخصوص اگر نوزاد اول شما باشد. توصیه می‌شود در این دوران آرامش خود را حفظ کنید و هیچ نگرانی بابت گریه فراوان نوزاد یا خواب زیاد آن نداشته باشید. این دوران ارزشمند زود میگذرد و شما پایه فعالیت های آینده نوزاد را می‌سازید. شناخت رفتار نوزاد ، تغذیه صحیح آن ، خواب کافی و .... از مواردی هستند که در این دوران از آنها آگاه و مطلع می‌شوید . هیچ والدینی کامل نیست ، تنها کافیست به نیاز های نوزاد خود پاسخ دهید. اگر هر گونه سوال ابهام یا پیشنهادی دارید می‌توانید در بخش دیدگاه با مشاورین ما و سایر والدین در ارتباط بگذارید

منابع معتبر

• World Health Organization (WHO) – Infant Feeding Guidelines
• American Academy of Pediatrics (AAP)
• UNICEF – Early Childhood Development
• American Psychological Association (APA)
• PubMed – Infant Development Studies
• کتاب Caring for Your Baby and Young Child – AAP