علت و نشانه های کولیک در نوزادان ۰ تا ۳ ماه

خلاصه

کولیک نوزادی به گریه‌های شدید و مکرری گفته می‌شود که معمولاً در نوزادان سالم ۲ تا ۱۲ هفتگی رخ می‌دهد و علت دقیق آن هنوز مشخص نیست. گرچه کولیک برای والدین نگران‌کننده است، اما موقتی بوده و معمولاً تا پایان سه‌ماهگی برطرف می‌شود. شناخت نشانه‌ها، علت‌های احتمالی و روش‌های آرام‌سازی می‌تواند این دوره را برای خانواده آسان‌تر کند.

مقدمه

اگر نوزاد شما هر روز ساعت‌ها گریه می‌کند، حتی وقتی سیر، تمیز و در آغوش است، احتمالاً با کولیک نوزادی مواجه هستید. این وضعیت، گرچه سخت و طاقت‌فرساست، اما بسیار شایع و گذرا است. طبق آمار، حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد نوزادان سالم درجاتی از کولیک را تجربه می‌کنند.

کولیک نوزاد چیست؟

کولیک نوزادی (Infant Colic) به گریه‌های شدید، طولانی و غیرقابل تسکینی گفته می‌شود که معمولاً در ساعات عصر یا شب رخ می‌دهد.
پزشکان برای تشخیص کولیک از قانون سه‌تایی (Rule of Three) استفاده می‌کنند:

نوزاد بیش از ۳ ساعت در روز، ۳ روز در هفته، و حداقل ۳ هفته متوالی گریه کند.

این گریه‌ها بدون دلیل مشخص هستند و پس از آن، نوزاد به‌طور طبیعی رفتار می‌کند و سالم است.

علت کولیک چیست؟

علت دقیق کولیک هنوز ناشناخته است، اما چند عامل اصلی در بروز آن نقش دارند:

1. رشد نابالغ دستگاه گوارش
2. دستگاه گوارش نوزاد هنوز کامل نشده و در هضم شیر دچار نوسان می‌شود.
3. بلعیدن هوا هنگام شیر خوردن منجر به تجمع گاز و نفخ در معده می‌شود.
4. تحریک بیش از حد حسی (صدا، نور، تماس زیاد) سیستم عصبی نابالغ نوزاد در برابر محرک‌ها حساس است.
5. حساسیت به برخی مواد غذایی (در شیر مادر یا شیر خشک) مانند پروتئین گاوی در رژیم مادر یا شیر خشک‌های معمولی.
6. استرس و اضطراب در محیط خانه . نوزاد احساسات والدین را درک می‌کند. تنش، بی‌خوابی یا خستگی والدین می‌تواند بی‌قراری او را تشدید کند.

علائم کولیک نوزادی

گریه‌های شدید، بلند و ناگهانی معمولاً عصرها یا شب‌ها اتفاق می‌افتد
چهره برافروخته، مشت‌های گره‌کرده نوزاد در حال انقباض بدن و جمع کردن پاهاست
نفخ یا گاز معده شکم سفت یا صدای غرغر در روده‌ها
آروغ زدن یا دفع گاز پس از گریه معمولاً بعد از تخلیه گاز آرام‌تر می‌شود
دوره‌های بین گریه که نوزاد آرام و سالم است نشانه مهم تشخیص کولیک از بیماری‌های دیگر

تفاوت کولیک با بیماری

گرچه کولیک طبیعی است، اما باید علائم هشدار را بشناسید:

به پزشک مراجعه کنید اگر:

نوزاد تب دارد (بیش از ۳۸ درجه)

استفراغ شدید یا مدفوع خونی دارد

گریه همراه با بی‌حالی، بی‌اشتهایی یا رنگ‌پریدگی است

گریه‌ها ناگهانی و با صدای غیرعادی‌اند

چگونه کولیک را آرام کنیم؟ (روش‌های مؤثر و علمی)

• آروغ‌گیری درست

بعد از هر وعده شیر، نوزاد را روی شانه نگه دارید و آرام به پشتش بزنید تا هوای بلعیده‌شده خارج شود.

• ماساژ شکم

با حرکات دایره‌ای در جهت عقربه‌های ساعت و با روغن‌های طبیعی (مثل روغن بادام یا نارگیل) شکم نوزاد را ماساژ دهید.

• حرکت ملایم

تاب دادن آرام، راه رفتن با نوزاد در بغل، یا استفاده از کالسکه حرکت ریتمیک تسکین‌دهنده‌ای دارد.

• صدای سفید (White Noise)

صدای جاروبرقی، سشوار یا اپلیکیشن‌های مخصوص صدای سفید محیط رحم را تقلید می‌کنند و باعث آرامش نوزاد می‌شوند.

• گرمای ملایم

قرار دادن حوله گرم روی شکم نوزاد به کاهش گاز و گرفتگی عضلات کمک می‌کند.

• بررسی رژیم غذایی مادر

اگر شیر می‌دهید، ممکن است حذف موقتی غذاهایی مثل لبنیات گاوی، کافئین یا سبزیجات نفاخ مفید باشد.
(البته فقط با مشورت پزشک یا مشاور تغذیه.)

• شیردهی صحیح

اطمینان حاصل کنید که نوزاد به‌درستی به سینه گرفته شده تا هوای کمتری ببلعد.

• قنداق ملایم

در هفته‌های اول زندگی، قنداق کردن می‌تواند احساس امنیت را افزایش دهد و گریه را کاهش دهد.

زمان رفع کولیک

کولیک معمولاً از هفته دوم یا سوم تولد شروع شده، در ۶ تا ۸ هفتگی به اوج می‌رسد و تا پایان سه‌ماهگی یا چهارماهگی برطرف می‌شود.

خبر خوب این است که کولیک اثری بر رشد و سلامت نوزاد ندارد و تنها نیاز به صبر و همراهی دارد.

نقش والدین در عبور از کولیک

صبور باشید، این مرحله موقتی است.

از دیگران (همسر، خانواده یا دوستان) کمک بگیرید تا استراحت کنید.

اگر احساس خستگی یا اضطراب دارید، با مشاور یا پزشک صحبت کنید.

به یاد داشته باشید: کولیک نوزاد نشانهٔ ضعف شما در والدگری نیست. این بخشی از مسیر طبیعی رشد اوست.