تمیز کردن چشم، گوش و بینی نوزاد بعد از حمام
خلاصه
در این مقاله یاد میگیرید بعد از حمام نوزاد چگونه چشمها، گوشها و بینیاش را بهصورت صحیح، ایمن و بدون آسیب تمیز کنید. روشهای مرحلهبهمرحله، نکات ضروری، احتیاطها و نشانههایی که نیازمند مراجعه به پزشک هستند را خواهید شناخت.
مقدمه
نوزاد ۰ تا ۳ ماه هنوز توانایی پاکسازی ترشحات چشم، گوش و بینی خود را ندارد و والدین باید با روشهایی بسیار ملایم و دقیق این کار را انجام دهند. این نواحی حساس هستند و کوچکترین اشتباه میتواند باعث تحریک یا عفونت شود. آکادمی اطفال آمریکا (AAP) همواره تأکید میکند که تمیز کردن این اندامها باید «حداقلی اما صحیح» باشد. در این مقاله همهچیز را به زبان ساده توضیح دادهام.
چطور بعد از حمام چشم، گوش و بینی نوزاد را تمیز کنیم؟
تمیز کردن چشم نوزاد (۰ تا ۳ ماه)
روش صحیح تمیز کردن چشمها
بر اساس توصیههای UNICEF:
یک گاز یا پنبه استریل را با آب جوشیده ولرم خیس کنید.
از گوشه داخلی چشم به سمت بیرون بکشید.
برای هر چشم پارچه یا گاز جداگانه استفاده کنید.
فشار ندهید و روی پلکها نکشید؛ فقط سطح ترشحات را بردارید.
ترشح چشم نوزاد طبیعی است؟
بله، در ماههای اول، گرفتگی مجرای اشکی طبیعی است.
اما:
ترشح زرد یا سبز
چسبندگی شدید چشم
میتواند نشانه عفونت باشد و باید بررسی شود.
کاری که نباید انجام دهید
- استفاده از دستمال خشک
- ریختن خودسرانه قطره
- استفاده از دستمال مشترک برای هر دو چشم
اگر شما هم تجربه گرفتگی مجرای اشکی داشتهاید، روشهایی که کمک کرده را با والدین دیگر در بخش نظرات به اشتراک بگذارید.
تمیز کردن گوش نوزاد (۰ تا ۳ ماه)
روش صحیح
مطابق راهنمای AAP:
هرگز داخل کانال گوش را تمیز نکنید.
فقط لاله گوش و پشت گوش را با یک پنبه مرطوب آرام پاک کنید.
اگر آب داخل گوش رفت، فقط خشک کردن سطح خارجی کافی است.
چرا نباید داخل گوش را تمیز کنیم؟
گوشپاککن میتواند به پرده گوش آسیب بزند.
جرم گوش (Earwax) محافظ طبیعی گوش است.
دستکاری زیاد گوش باعث التهاب و عفونت میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
خروج ترشح مداوم
بوی بد
گریه شدید هنگام لمس گوش
تمیز کردن بینی نوزاد (۰ تا ۳ ماه)
روشهای بیخطر و علمی
طبق توصیه AAP:
بعد از حمام، وقتی بینی نرمتر است، فقط سطح خارجی را با دستمال نرم پاک کنید.
برای گرفتگی بینی میتوانید از قطره نرمالسالین مخصوص نوزاد استفاده کنید.
از دستگاه آسپیراطور بینی (پوار یا نیبردار) فقط در موارد ضروری استفاده کنید.
روش مرحلهبهمرحله استفاده از نرمال سالین
- نوزاد را کمی به پهلو یا پشت بخوابانید.
- یک یا دو قطره نرمالسالین داخل هر سوراخ بینی بریزید.
- ۳۰ ثانیه صبر کنید.
- ترشحات نرمشده را با پوار مخصوص یا دستمال پاک کنید.
کارهایی که خطرناک هستند
استفاده از گوشپاککن در بینی
ریختن روغن یا محلولهای دستساز
تخلیه زورکی بینی
مکش زیاد با پوار (باعث تحریک مخاط میشود)
نکات تکمیلی برای ایمنی بیشتر
همیشه قبل از لمس صورت نوزاد دستها را بشویید.
از گاز استریل جداگانه برای هر ناحیه استفاده کنید.
اگر صورت نوزاد قرمز یا حساس شد، کار را متوقف کنید.
از محصولات عطری استفاده نکنید.
سوالات متداول درباره تمیز کردن چشم، گوش و بینی نوزاد بعد از حمام
چشم و بینی در صورت وجود ترشح نیاز به تمیزکاری دارند؛ گوش فقط سطح بیرونیاش.
خیر. جرم گوش محافظ است و تنها در صورت ترشح غیرطبیعی باید به پزشک مراجعه کرد.
نه. برای نوزاد ۰ تا ۳ ماه کاملاً ممنوع است.
نتیجهگیری
تمیز کردن چشم، گوش و بینی نوزاد باید بسیار ملایم، دقیق و کمخطر انجام شود. نکات به ظاهر ساده، اما حیاتی هستند و از عفونت، تحریک پوستی و ناراحتی نوزاد جلوگیری میکنند. با رعایت توصیههای این مقاله، میتوانید با آرامش بیشتری مراقب نوزاد خود باشید.

دوران بارداری
پیش از بارداری تا زایمان


کودکی
3 تا 12 ماهگی

نوپایی
1 تا 3 سالگی

پیش دبستانی
3 تا 5 سالگی

مدرسه
5 تا 8 سالگی

پیش از نوجوانی
8 تا 12 سالگی

نوجوانی
12 تا 18 سالگی
منابع معتبر
American Academy of Pediatrics (AAP) – Infant Hygiene
UNICEF – Newborn Care Guidelines
Mayo Clinic – Infant Eye & Ear Care
PubMed – Studies on Neonatal Nasal Congestion
وزارت بهداشت ایران – مراقبتهای دوره نوزادی

گردنبند
آویز گردنبند
دستبند
تکدست یا النگو
گوشواره
زنجیر
سرویس ( ست )
نیم ست
پابند
انگشتر

شیشه عقب ماشین
شیشه سانروف ماشین
سقف تمام شیشه یا پانوراما
شیشه درب ماشین
شیشه لچکی یا بادگیر ماشین
شیشه روگلگیری یا روستونی ماشین
آینه بغل ماشین

گردنبند
آویز گردنبند
دستبند
تکدست یا النگو
گوشواره
زنجیر
سرویس ( ست )
نیم ست
پابند
انگشتر
