آشنایی با نمودار رشد نوزاد ۰ تا ۳ ماه

خلاصه

در این مقاله با معنی نمودار رشد، نحوه خواندن آن، محدوده‌های طبیعی وزن، قد و دور سر نوزاد ۰ تا ۳ ماه آشنا می‌شوید. همچنین یاد می‌گیرید چه زمانی جای نگرانی وجود دارد و چگونه می‌توانید با رفتارهای ساده از رشد سالم نوزاد حمایت کنید.

مقدمه

از تولد تا ۳ ماهگی، سرعت رشد نوزاد بسیار بالاست. پزشکان برای بررسی رشد سالم کودک از نمودار رشد استفاده می‌کنند؛ ابزاری علمی که توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) و آکادمی اطفال آمریکا (AAP) طراحی شده است. بسیاری از والدین هنگام دیدن خطوط و منحنی‌های نمودار سردرگم می‌شوند. اما اگر اصول آن را بدانید، این ابزار تبدیل به یک راهنمای مطمئن برای آرامش و مراقبت بهتر از نوزاد می‌شود.

نمودار رشد نوزاد چیست و چه اطلاعاتی به ما می‌دهد؟

نمودار رشد شامل سه شاخص اصلی است:

• وزن
• قد (طول)
• دور سر

این نمودار نشان می‌دهد کودک شما نسبت به کودکان هم‌سن خود در چه وضعیتی قرار دارد.

«صدک» یعنی چه؟

صدک‌ها (Percentile) مثل درجه‌بندی هستند.

صدک ۵۰ یعنی کودک دقیقا در حد میانگین هم‌سن‌های خودش است.

صدک ۱۵ یعنی ۱۵٪ کودکان کم‌تر از او و ۸۵٪ بزرگ‌تر از او هستند.

صدک بالا یا پایین، به‌خودی‌خود خوب یا بد نیست. ثبات رشد مهم‌تر از عدد دقیق است.

محدوده طبیعی رشد نوزاد ۰ تا ۳ ماه (براساس WHO)

• وزن

بدون تغییر در چند روز اول: طبیعی است چون نوزاد تا ۱۰٪ وزنش را از دست می‌دهد.

بازگشت وزن: تا روز ۱۰–۱۴ باید به وزن تولد برسد.

افزایش ماهانه: حدود ۶۰۰ تا ۹۰۰ گرم افزایش وزن در هر ماه.

میانگین وزن:

تولد: ۲.۹ تا ۳.۹ کیلو

۱ ماهگی: ۳.۸ تا ۴.۶ کیلو

۳ ماهگی: ۴.۵ تا ۶.۵ کیلو

• قد (طول)

تولد: ۴۸ تا ۵۲ سانتی‌متر

۳ ماهگی: ۵۶ تا ۶۱ سانتی‌متر

• دور سر

شاخص مهم رشد مغز.

تولد: ۳۳ تا ۳۶ سانتی‌متر

۳ ماهگی: ۳۸ تا ۴۰.۵ سانتی‌متر

چگونه نمودار رشد را بخوانیم؟

• پزشک وزن، قد و دور سر را روی منحنی ثبت می‌کند

برای مثال:

1. وزن در صدک ۴۰
2. قد در صدک ۳۰
3. دور سر در صدک ۶۰

این یعنی: کودک سالم و هماهنگ رشد می‌کند.

• روند رشد مهم‌تر از عدد است

اگر کودک همیشه در صدک ۱۰ بوده و همان‌جا می‌ماند، کاملاً طبیعی است.

• افت یا جهش ناگهانی رشد نیاز به بررسی دارد

مثلاً:

افت از صدک ۴۵ به ۱۰

یا جهش از ۱۰ به ۷۰

این موارد را باید با پزشک بررسی کنید.

دلایل شایع کندی رشد (طبق PubMed و WHO)

تغذیه ناکافی (مشکل در شیردهی)

ریفلاکس شدید

بیماری‌های کوتاه‌مدت (عفونت‌ها)

حساسیت به پروتئین گاوی

کم‌خوابی یا بی‌نظمی در ساعات تغذیه

سابقه خانوادگی قد و وزن پایین

اگه احساس کردید رشد کودک کند شده، تجربه‌تون رو در بخش نظرات برای والدین دیگر بنویسید.

چگونه از رشد سالم نوزاد حمایت کنیم؟

• تغذیه منظم و کافی

شیر مادر هر ۲–۳ ساعت

در شیرخشک، مقدار طبق جدول روی قوطی

اطمینان از شیردهی مؤثر (دهان کامل روی آرئول)

• خواب کافی

نوزاد باید روزانه ۱۵–۱۷ ساعت بخوابد.

• تامی‌تایم روزانه

کمک به رشد عضلات گردن و افزایش اشتها.

• پیگیری منظم وزن و قد

در ماه‌های اول:

هفته اول: هر ۲–۳ روز

تا ۳ ماهگی: هر ماه

• توجه به نشانه‌های گرسنگی و سیری

(بجای برنامه دقیق ساعت‌دار)

چه زمانی باید نگران شوید؟

طبق AAP، این موارد نیاز به ارزیابی دارد:

1. وزن‌گیری کمتر از ۲۰ گرم در روز بعد از روز دهم
2. عدم رسیدن به وزن تولد تا ۱۴ روز
3. افت شدید صدک وزن یا دور سر
4. عدم افزایش قد در دو ماه متوالی
5. خواب‌آلودگی بیش از حد یا بی‌قراری شدید هنگام تغذیه

اگر هرکدام از این موارد را تجربه کردید، بهتر است با پزشک مشورت کنید.