نکات مهم در رابطه با دوشیدن و نگهداری شیر مادر

مقدمه

دوشیدن شیر مادر، مهارتی ضروری برای بسیاری از مادران است — به‌ویژه زمانی که نمی‌توانند نوزاد را مستقیماً شیر دهند یا قصد دارند شیر خود را برای استفاده بعدی ذخیره کنند. با رعایت اصول بهداشتی و شرایط مناسب، می‌توان شیر را بدون از دست دادن مواد مغذی و آنتی‌بادی‌های مفید، نگهداری و بعداً استفاده کرد.

چرا دوشیدن شیر مادر اهمیت دارد؟

1. کمک به ادامه شیردهی هنگام بازگشت به کار یا بیرون‌رفتن از خانه.
2. پیشگیری از پر شدن بیش از حد سینه و درد.
3. تغذیه نوزاد نارس یا بیمار که نمی‌تواند مستقیماً سینه را بگیرد.
4. حفظ تولید شیر در مواقعی که مادر و نوزاد موقتاً جدا هستند.

پیش از دوشیدن شیر

1. دست‌ها را با آب گرم و صابون بشویید.
2. ظروف یا بطری‌های نگهداری شیر را استریل یا در آب جوش بجوشانید.
3. در محیطی تمیز و آرام باشید؛ استرس تولید شیر را کاهش می‌دهد.
4. نوشیدن یک لیوان آب یا چای ولرم پیش از شروع، می‌تواند به جریان بهتر شیر کمک کند.

روش‌های دوشیدن شیر

• دوشیدن دستی

نوک سینه را بین انگشت شست و اشاره قرار دهید و به‌آرامی به سمت قفسه سینه فشار دهید (نه به سمت جلو).

حرکت را منظم و ملایم تکرار کنید تا شیر جاری شود.

برای هر سینه حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه ادامه دهید.

• دوشیدن با پمپ دستی یا برقی

پمپ را تمیز و ضدعفونی کنید.

پمپ را روی سینه بگذارید تا مرکز آن روی نوک سینه تنظیم شود.

در ابتدا از مکش ملایم شروع کنید و به‌تدریج شدت را تنظیم کنید.

هر بار حدود ۱۵ دقیقه برای هر سینه کافی است.

نکته: پمپ‌های برقی دو موتوره برای استفاده روزانه مناسب‌تر هستند و در زمان صرفه‌جویی می‌کنند.

نحوه نگهداری شیر مادر

محل نگهداری دما مدت زمان نگهداری توضیح

• دمای اتاق (کمتر از ۲۵°C) تا ۴ ساعت برای استفاده سریع
• یخچال (۴°C یا کمتر) ۳ تا ۵ روز در ظرف دربسته و تمیز
• فریزر یخچال (در محفظه اصلی) ۳ ماه در ظرف مخصوص شیر مادر
• فریزر عمیق (منفی ۱۸°C) تا ۶ ماه بهترین گزینه برای ذخیره طولانی‌مدت

توصیه: همیشه تاریخ دوشیدن را روی ظرف بنویسید تا ترتیب مصرف مشخص باشد.

روش صحیح ذوب و گرم‌کردن شیر

1. ظرف شیر را از فریزر خارج کرده و ابتدا در یخچال بگذارید تا به‌آرامی یخ آن باز شود.
2. سپس پیش از مصرف، آن را در ظرف آب گرم (نه جوش!) قرار دهید تا دمای بدن (حدود ۳۷°C) برسد.
3. هرگز از مایکروویو برای گرم‌کردن استفاده نکنید؛ چون مواد مغذی و آنتی‌بادی‌های شیر از بین می‌روند.
4. پس از گرم شدن، شیر باقیمانده در شیشه را دوباره ذخیره نکنید.

نکات مهم و ایمنی

شیر دوشیده‌شده را در ظرف‌های مخصوص شیر مادر (پلاستیک‌های بدون BPA یا بطری‌های شیشه‌ای) نگهداری کنید.

شیر تازه‌تر را با شیر قدیمی ترکیب نکنید مگر هر دو در یک دما باشند.

اگر شیر بوی تند یا طعم غیرعادی دارد، آن را دور بریزید.

برای مادران شاغل، بهتر است در ابتدای روز شیر بیشتری بدوشند چون تولید شیر معمولاً صبح‌ها بالاتر است.

نکات برای افزایش خروج شیر

ماساژ ملایم سینه‌ها قبل از دوشیدن.

گوش دادن به صدای نفس نوزاد یا دیدن عکس او (تحریک عاطفی) ترشح هورمون «اکسی‌توسین» را افزایش می‌دهد.

تنفس عمیق و آرام قبل از شروع دوشیدن.